Zawetowana ustawa o obywatelach Ukrainy w Polsce – co to oznacza?

25 sierpnia 2025 roku Prezydent RP Karol Nawrocki zawetował nowelizację Specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym. Ustawa ta planowała przedłużenie ochrony czasowej dla uchodźców wojennych z Ukrainy oraz doprecyzowanie zasad korzystania ze świadczenia 800+, szczególnie dla młodzieży kontynuującej naukę. Jednak Prezydent uznał, że zapisy w obecnym kształcie są nieadekwatne i wymagają korekty – głównie ze względu na równy dostęp do świadczeń tylko dla pracujących.

To doniosła zmiana, która budzi szerokie konsekwencje dla uchodźców, polskich pracodawców i całego rynku. W tekście wyjaśniam, co zastaną Ukraińcy i firmy po weto, oraz jak może wpłynąć to na zatrudnianie, APT i outsourcing kadrowy.

Czego dotyczyło weto i dlaczego Prezydent je podjął?

Nowelizacja zakładała m.in.:

• przedłużenie ochrony czasowej z 30 września 2025 r. do 4 marca 2026 r.,
• dostęp do świadczenia 800+ także dla osób uczących się po przedłużeniu 18. roku życia 

Prezydent uznał jednak, że w obecnym kształcie ustawa nie uwzględnia oczekiwań społecznych. Jego zdaniem wsparcie socjalne, takie jak 800+, powinno być przyznawane tylko Ukraińcom, którzy wykazują się aktywnością zawodową i dowodzą wkładowania w polski system podatkowy 

Dodatkowo – jako alternatywę – przedstawił własny projekt, który zakłada m.in.:

• ograniczenie świadczeń tylko do pracujących osób,
• wydłużenie procesu uzyskiwania obywatelstwa z 3 do 10 lat,
• zaostrzenie kar za nielegalne przekraczanie granicy do 5 lat pozbawienia wolności,
• penalizację symboli szerzenia ideologii skrajnych 

Skutki zawetowania ustawy – realne wyzwania i zagrożenia

a) Dla obywateli Ukrainy:

• Niepewność prawna i bytowa – mimo decyzji Rady UE przedłużającej ochronę do 2027 r., przepisy krajowe nie zostały dostosowane, co grozi utratą legalnego statusu dla części osób już od 1 października 2025 
• Odmowa świadczeń społecznych – osoby uczące się, które nie pracują, mogą zostać pozbawione 800+, co odciśnie piętno na warstwie społecznej 

b) Dla polskiej gospodarki:

• Zagrożony odpływ kapitału ludzkiego – Ukraińcy stanowią ponad 65% wszystkich legalnie zatrudnionych cudzoziemców w Polsce i generują ok. 2,7% PKB 
• Zakłócenia w sektorach zależnych od siły roboczej migracyjnej (rolnictwo, budownictwo, logistyka)
• Pracodawcy w stanie niepewności – brak stabilnych przepisów dotyczących pobytu i pracy Ukrainców stwarza ryzyko prawne, zwłaszcza dla firm korzystających z outsourcingu APT 

APT i outsourcing w kontekście weta – co się zmienia w praktyce?

APT formalnie zatrudniają pracowników i kierują ich do firm. W przypadku braku przedłużenia ochrony czasowej, ich modele biznesowe zostaną poważnie zachwiane – trzeba będzie pilnie adaptować procedury legalizacyjne. Firmy współpracujące z APT mogą stanąć przed ryzykiem zatrudniania osób bez ważnych dokumentów.

APT będzie teraz musiała:

• Pilnować legalności statusów, reagować na nadejście końca ochrony czasowej.
• Wspierać procesy odzyskiwania legalności przez pracowników – np. poprzez wnioski o nowe zezwolenia.
• Szybciej identyfikować ryzyka kadrowe i informować pracodawców użytkowników.

Outsourcing pracowniczy

Firmy, które korzystają z outsourcingu pełnego (kadry płace, dokumentacja, zakwaterowanie), również odczują konsekwencje:

• Utrata stabilnego dostępu do siły roboczej,
• Konieczność weryfikacji statusów wszystkich zatrudnianych Ukraińców,
• Potrzeba szybkiego dostosowania systemów HR do nagłych zmian prawnych.